ArkadaÅŸlar, 7. sınıf Türkçe dersi klavuz kitaplarında -me, -ma olumsuzluk ekini yapım eki olarak veriyor. Ben mi yanlış biliyorum yoksa kitap mı yanlış? Ya da baskı hatası mı? Olumsuzluk eki çekim eki deÄŸil midir? 

      ArkadaÅŸlar
   
      "-ma, -me" olumsuzluk eki bazı kaynaklarda çekim eki olarak verilmiÅŸ ve bu güne dek o ÅŸekilde öğretilegelmiÅŸtir. Sizin bu eki, çekim eki olarak hatırlamanız bu nedenle doÄŸaldır. Ancak bu doÄŸru deÄŸildir. "-ma, -me" olumsuzluk ekleri yeni bir fiil türeten eklerdir. Yani fiilden fiil yapan ekler. Olumlu fiil baÅŸka bir eylemi anlatır, olumsuz fiil baÅŸka bir eylemi... Ä°kisi farklı eylemlerdir.

    Bu ekin yapım eki olduÄŸunu kendisinden sonra gelen yapım ekleri de kanıtlar aslında.
    BildiÄŸiniz gibi yapım ekleri sözcüğe çekim eklerinden önce gelir. Yani yapım eki çekim ekinden sonra gelmez Türkçe'de..
 Mastar eki olan "-mak, -ma, -ış" eklerinin yapım ekleri olduÄŸunu biliyoruz. Bu ekler, -ma olumsuzluk ekinden sonra getirildiÄŸine göre -ma olumsuzluk eki, çekim eki olamaz.

      Yani: Oku-ma-mak, Oku-ma-y-ış  sözcüklerinde sondaki mastar eklerinin yapım ekleri olduÄŸunu kabul ettiÄŸimize göre, bu ekin kendisinden önce gelen -ma, -ma olumsuzluk eklerinin çekim ekleri olduÄŸunu söylemek Türkçe sözcük yapısına aykırıdır.

     Bu ekin öğrencilere yapım eki olarak anlatılması, bu güne dek çekim eki olarak anlatılması yanlışlığından dönülmesi gerektiÄŸine inanıyorum. Dil Bilgisi konusunda önemli çalışmaları bulunan pek çok araÅŸtırmacımız da -ma, -me olumsuzluk ekinin yapım eki olduÄŸunu ifade etmektedirlar. Bu konuda Zeynep Korkmaz'ın oldukça ayrıntılı  ve titiz bir çalışması olan
"Türkiye Türkçesi Grameri-Şekil Bilgisi" adlı eserinin 128. sayfasında Olumsuzluk eki yapım ekleri arasında gösterilmiştir. Bu konuda başka kaynaklar da verebilirim.

     

olumsuzluk eki üniversite hayatımda bize yapım ekidir olarak öğretildi. ancak iÅŸ hayatına atıldıktan sonra- ki  beÅŸ yıl dershanecilik yaparak öss hazırlık okuttum- bunu çekim eki olarak anlatmak zorunda kaldım. çünkü ösym olumsuzluk ekini çekim eki olarak kabul ediyor ve sorularını o ÅŸekilde soruyor. bu nedenle çekim eki olarak anlatmakta yarar var.