Dünyayı Sarsan 1000 Olay - II

Taa 1985’te, Milliyet Gazetesi’nin –herhalde- bir tür “kültür hizmeti” kastıyla bsatırdığı “Dünyayı Sarsan 1000 Büyük Olay”ın ilk bölümünü birkaç hafta evvel sunmuştum. Şimdi sıra, ikinci bölümde… Son bölüm ise, olay dökümünü 1945’de kestiğim için, şu aralar olmayacak. Çok yakın zamanlar için objektif seçim yapmak zor…

Seçim dedim de… “Dünyayı sarsan olay” denince herkes, büyük savaşları düşünür. Belki, biraz da büyük icatları… Son zamanların en büyük olayı ise, malûmunuz, İkiz Kuleler Faciası!!!

Ben aşağıda seçimi yaparken, Osmanlı İmparatorluğu’nun seyrini etkileyen gelişmelere öncelik verdim. Tabiî, büyük savaşların en büyüklerini atlayamadım. Bir de, insan ruhunu çağlar boyunca zenginleştirmiş, dünya durdukça okunacak ve de okunması gereken büyük edebiyat eserlerinin neşir tarihlerine öncelik tanıdım… Romansız bir hayat düşünebiliyor musunuz? Ben, kendi payıma Çehov ya da Tolstoy okunmamış bir hayat tahayyül edemiyorum. Belki gölgede kalıyordur; ancak, bu dev eserlerin dünyamız insanları üzerinde, derinlerde büyük etkiler yarattığına inanıyorum. Bu, elbette,benim nâciz görüşüm.

Eveeeet…
Bakalım, 16. Asır’dan bu yana, dünyamızı neler sarsmış?

*** St. Bartohélémie katliamı (1572)
*** İngiliz “East India” Şirketi’nin kuruluşu (1600)
*** İngiliz tahtının Stuart hanedanına geçişi (1603)
*** İlk Romanov Rus tahtında (1613)
*** Miguel de Cervantes “Don Kişot”u yazıyor (1615)
*** Tac Mahal’in inşası (1632)
*** René Descartes “Metd Üzerine” yi yazıyor (1637)
*** Mançu hanedanının Çin tahtına geçmesi (1644)
*** İngiltere Kralı I. Charles’ın idamı (1649)
*** Büyük Petro’nun Rus tahtına çıkışı (1682)
*** II. Viyana Muhasarası (1683)
*** İngiliz tahtına “Şahane Devrim” ile
II.James’in tasfiye edilmesi (1688)
*** “Robinson Crusoe”nun neşri (1719)
*** Amerika’da “Boston Çay Partisi” (1773)
*** Rusya’da Pugaçev ayaklanması (1773)
*** Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)
*** Bastille zındanının düşmesi (1789)
*** İlk Çiçek aşısı (1796)
*** Kont Alessandro Volta’nın ilk pili icadı (1800)
*** Napoléon Bonaparte’ın Fransa İmparatoru olması (18049
*** Trafalgar Deniz Muharebesi (1805)
*** Austerlitz Savaşı (1805) ve
Kutsal Roma İmparatorluğu’nun sonu (1806)
*** Sened-i İttifak (1808)
*** Borodino Savaşı (1812)
*** Waterloo hezimeti (1815)
*** Yunan İsyanı (1821)
*** ABD’nin Monroe Doktrini (1823)
*** Yeniçeri Ocağı’nın tasfiyesi (1826)
*** Liverpool-Manchester demiryolunun açılışı (1830)
*** Stendhal “Kırmızı ve Siyah”ı tamamlıyor (1831)
*** İngiliz müstemlekelerinde köleliğin kaldırılması (1833)
*** Colt tabancanın patenti alınıyor (1835)
*** İngiliz tahtında Kraliçe Victoria döneminin başlaması (1837)
*** Tanzimat Fermanı (1839)
*** Pierre J. Proudhon “Mülkiyet nedir?”i tamamlıyor (1840)
*** Nikolay Gogol “Ölü Canlar”ı yayınlıyor (1842)
*** Hermann Melville “Moby Dick”i yayınlıyor (!851)
*** Kırım Savaşı (1854)
*** Giuseppe Garibaldi, Napoli ve Sicilya’yı işgal ediyor (1860)
*** Amerian İç Savaşı (1861-1865) ve
ABD’de köleliğin kaldırılması (1865)
*** I. Sosyalist Enternasyonali (1864)
*** Lev Tolstoy “Harp ve Sulh”u tamamlıyor (1866)
*** Fedor M. Dotroyevski “Suç ve Ceza”yı tamamlıyor (1866)
*** İrlanda’da “Feniané ayaklanması (1867)
*** Japonya’da “Şogun” hâkimiyetini sonu (1868)
*** Süveyş Kanalı’nın açılışı (1869)
*** Prusya Kralı Wilhelm “Almanya İmparatoru” oluyor (1871)
*** Paris Komünü (1871)
*** I. Meşrutiyet (1876)
*** Osmanlı-Rus Savaşı (1876-77) ve
“93 Savaşı” (1876)
*** Thomas Alva Edison gramofonun patentini alıyor (1878)
*** Osmanlı’da ilk dış borçlanma ile
Düyun-i Umumiye İdaresi’nin kurulması (1881)
*** İlk plak kaydı yapılıyor (1884)
*** İlk buharlı turbo jeneratör (1884)
*** Karl Benz’in ilk motorlu aracı (1885)
*** Pasteur Enstitüsü kuruluyor (1888)
*** Guiglielmo Marconi’nin ilk telsiz mesajı (1895)
*** Lumiere Kardeşler ve sinema (1895)
*** Edouard Michelin’in ilk otomobil lastiği (1895)
*** W.Konrad van Röntgen, X ışınlarını buluyor (1895)
*** Sigmund Freud psikanalizi başlatıyor (1895)
*** Çin’de “Boxer” isyanı (1900)
*** İlk Fransa bisiklet turu (1903)
*** Orville ve Wilbur Wright Kardeşler’in ilk uçuş denemesi (1903)
*** İlk “Grand Prix” otomobil yarışları (1906)
*** San Francisco zelzelesi (1906)
*** İlk radyo yayını (1906)
*** II. Abdülhamit’in tahttan indirilişi (1909)
*** Henry Ford, “T” modelini yaratıyor (1909)
*** Trablusgarb’ın kaybı (1912)
*** I. Cihan Harbi’nin başlaması (1914)
*** Çanakkale Savaşları (1915)
*** “Lusitania” transatlantiğinin batışı (1915)
*** Rusya’da Bolşevik İhtilâli (1917)
*** Walter Gropius’un “Bauhaus”u kuruşu (1918)
*** I. Cihan Harbi’nin sonu (1918)
*** Almanya’da weimar Cumhuriyeti’nin kuruluşu (1919)
*** Osmanlı İmparatorluğu’nda saltanatın ilgası (1922)
*** Mısır’da Firavun Tutankamon’un mezarının bulunuşu (1922)
*** Lozan Antlaşması (1923)
*** Rusya’da, Josef Stalin’in Lenin’in yerine geçmesi (1924)
*** Osmanlı İmparatorluğu’nda hilafetin ilgası (1924)
*** Şeyh Sait İsyanı (1925)
*** TV’nin icadı (1926)
*** Amerikalı pilot Charles Lindbergh, Atlantik’i uçakla tek başına
geçen ilk insan (1927)
*** İlk “sesli” film (1927)
*** Alexandre Fleming penisilini buluyor (1928)
*** İngiltere’de kadınlara oy hakkı tanınıyor (1928)
*** Türkiye Milletler Cemiyeti’ne üye oluyor (1932)
*** Almanya’da Adolf Hitler iktidara geliyor (1933)
*** Mihail Şolohov “Ve… Durgun Akardı Don”u tamamlıyor (1935)
*** İspanya’da İç Savaş (1936-1939)
*** Boğazlar için Montreux Antlaşması (1936)
*** Dersim İsyanı (1937)
*** Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümü (1938)
*** Almanya, Avusturya’yı ilhak ediyor (1938)
*** II. Dünya Savaşı başlıyor (1939)
*** Almanya, Rusya’yı istilâ ediyor (1941)
*** Japonlar’ın Pearl Harbour Baskını (1941)
*** Albert Camus’nün “Yabancı”sı yayınlanıyor (1942)s
*** Yalta Konferansı (1945)
*** Temerküz kamplarının bulunması (1945)
*** Hitler’in intiharının ardından, Almanya’nın teslim oluşu (1945)
*** Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarından sonra,
Japonya’nın teslim oluşu (1945)

II. Cihan Harbi’nin sona erişinden sonra şekillenen dünya, bambaşka bir mevzu. O sebeple, “Tarihi Sarsan 1000 Olay”ın içinden seçtiklerimizi burada kesiyoruz. Yakın zamanlara gelince, “optik hata”lar başlar… Öyle değil mi?