17.   Toplumsal işbölümünün ortaya çıkışını açıklayan bir görüşe göre, nüfus yoğunluğu artan bir toplumda herkes aynı işi yaparsa toplumu oluşturan bireylerin bir arada yaşaması çok güçleşir. Bu nedenle, nüfus yoğunluğu arttıkça işbölümü de ilerlemeye başlar. Öte yandan, işbölümünün gelişmesi, çok sayıda bireyin bir arada yaşamasını kolaylaştıracağı için nüfus yoğunluğunun artmasına yol açar.
Bu durum aşağıdaki yargılardan hangisi için uygun bir örnektir?

A)   Sayısal olarak ifade edilebilen toplumsal olayların incelenmesi daha kolaydır
B)   Toplumsal olayları belirleyen etkenlerden biri de doğa olaylarıdır
C)   Toplumsal olaylar karşılıklı olarak birbirlerini etkiler
D)   Toplumsal olaylar tek bir temel etkenle açıklanabilir
E)   Bir toplumsal olay farklı toplumlarda farklı sonuçlara yol açabilir

(1990/ÖYS)



18.   İnsanlığın ilk dönemlerinde, bitki ve hayvanların doğal çoğalma hızlarından daha hızlı bir biçimde tüketilmesi kıtlık yaratabilirdi. Bu tehlike, insanın yerleşik hayata geçmesiyle birlikte gerçekleşen Tarım Devrimi ile önlenmiştir.
Buna göre Tarım Devrimi nasıl tanımlanabilir?

A)   İnsanın bitki ve hayvan türlerinin çoğalmasını denetim altına almayı öğrenmesi
B)   İnsanın yenebilecek bitkileri toplamayı ve hayvanları avlamayı öğrenmesi
C)   Tarım ürünlerinin sanayide işlenerek mamul madde haline getirilmesi
D)   Ateşin bulunmasıyla insanın, önceleri yaşamasına elverişli olmayan yörelerde de yaşamaya başlaması
E)   İklimin daha elverişli hale gelmesi sonucu doğada, yenebilecek bitki ve hayvan türlerini çoğalması

(1991 /ÖSS)



19.   “Araştırma yapan bir bilim adamının amacı, araştırdığı konunun nasıl olması gerektiğini değil, nasıl olduğunu ortaya koymak olmalıdır.”
Aşağıdakilerden hangisi bu amacın gerçekleşmesini engeller?

A)   Diğer araştırmaların bulgularından yararlanma
B)   Araştırmada etkisi incelenecek değişkenleri belirleme
C)   Araştırma yöntemiyle ilgili eleştirileri dikkate alma
D)   Araştırma bulgularını inançlarına göre yorumlama
E)   Araştırma konusunun sınırlarını belirleme

(1991 /ÖSS)



20.   1914 yılında Saraybosna’da Avusturya-Macaristan veliahdının bir Sırplı tarafından öldürülmesini l. Dünya Savaşı'nın nedeni olarak görmek doğru değildir. Çünkü 1914 yılı Avrupa’sında koşullar o hale gelmişti ki herhangi bir olay savaşı başlatabilirdi.
Bu parçada, toplumsal olaylarla ilgili hangi tür açıklamalar eleştirilmektedir?

A)   Nedenleri, birçok olayın etkileşiminde arayan
B)   Nedenleri, toplumsal olaylarla doğa olaylarının etkileşiminde arayan
C)   Nedenselliği, yüksek olasılık olarak kabul eden
D)   Nedenselliği, katı bir gerekircilik olarak gören
E)   Toplumsal olayları tek bir etkenle açıklayan

(1991/ÖSS)



21.   Bir araştırmacı, “Tarıma traktörün girmesi köyden kente olan göçü artırır.” hipotezini, tarımda traktör kullanmaya başlayan birkaç köyde sınamak istiyor.
Bu araştırmacının, aileler arasında çatışma olması gibi, köyden kente göçe yol açabilecek başka etkenleri dikkate almaması, aşağıdaki araştırma ilkelerinden hangisine ters düşer?

A)   Kullanılacak veri toplama teknikleri araştırmanın amacına uygun olmalıdır.
B)   Etkisi araştırılan değişkeni nicel ya da nitel oluşu göz önünde bulundurmalıdır.
C)   Etkisi araştırılan değişken, kendisiyle aynı yönde etkisi olabilecek etmenlerden yalıtılmalıdır.
D)   Üzerinden araştırma yapılacak birimler, evreni temsil edebilecek sayıda olmalıdır.
E)   Araştırmayı en az maliyetle sonuçlandıracak bir araştırma yöntemi seçilmelidir.

(1991 /ÖSS)



22.   Bir araştırmacı, piyasaya yeni sürülen bir mal hakkındaki tüketici düşüncelerini öğrenmek amacıyla bir soru formu hazırlamış ve bu soru formunu malı kullanan tüketicilere göndererek okuyup cevaplamaları istemiştir.
Bu araştırmada, hangi veri toplama tekniği kullanılmıştır?

A)   Deney
B)   Sosyometri
C)   Katılımlı gözlem
D)   Görüşme
E)   Anket

(1991/ÖYS)



23.   Aşağıdakilerden hangisi, kalkınmakta olan ülkelerde nüfusun artmasına yol açan etkenlerden biri değildir?

A)   Eğitim düzeyinin yükselmesi
B)   Doğum kontrolü çalışmalarının beklenen ölçüde etkili olamaması
C)   Salgın hastalıkların önlenmesi
D)   Tarımsal bölgelerde ailenin üretim birimi olma özelliğini sürdürmesi
E)   Kıtlıkların denetim altına alınması

(1991/ÖYS)



24.   Hoşgörüsüzlük ve saldırganlığın egemen olduğu çevrelere ileri teknolojinin sokulması tehlike olabilir.
Burada sözü edilen sakıncayı ortadan kaldırmak için aşağıdakilerden hangisinin en uygun yol olması beklenir?

A)   Geri kalmış toplumlarda teknoloji kullanımının, ileri toplumların denetimine verilmesi
B)   Her toplum kendi ürettiği teknolojiyi kullanması, dışarıdan teknoloji almaması
C)   Teknik eğitimden vazgeçilerek insanı ahlaken yüceltecek bir eğitime ağırlık verilmesi
D)   Teknolojik gelişmenin toplumsal değerlerdeki değişme hızına uyacak ölçüde yavaşlatılması
E)   Teknik bilgi ile birlikte insana saygının öğretilmesine önem verilmesi

(1991/ÖYS )



25.   Ulusal marş, bayrak gibi simgeler, bireyleri belli bir toplumsal varlığa katılmaya çağırır ve onların kendilerini bu varlığın bir parçası olarak hissetmelerine yardımcı olur.
Yukarıda, toplumsal simgelerin hangi işlevinden söz edilmektedir?

A)   Evrensel değerlerde birleşmeyi özendirme
B)   Toplumsal birliği güçlendirme
C)   Toplumun sosyoekonomik düzeyini yükseltme
D)   Bireysel yetenekleri geliştirme
E)   Bireysel hak ve özgürlükleri koruma

(1992/ÖYS)



26.   Tarih, yalnızca olağanüstü olayların ve büyük adamların başarılarının sergilendiği bir sahne olmaktan çıkarılmalıdır. Çünkü böyle bir yaklaşım, toplumların yaşamında rastlantıların çok önemli olduğu izleniminin verilmesine yol açmaktadır.
Bu eleştiriyi yapan Comte’a göre tarihin işlevi ne olmalıdır?

A)   Etkisi büyük olan olaylara önem ve öncel vermek
B)   Geçmişteki olumsuz durumlardan ders alınmasını sağlamak
C)   Geçmişteki olayları kronolojik sıraya koymak
D)   Ulusal bilincin güçlenmesini sağlamak
E)   Toplumsal olayların belirli yasalara bağı olduğunu göstermek

(1992/ÖSS)



27.   Günümüzde sosyal bilimciler “Gelir ve eğitim düzeyi yüksek ailelerde çocuk sayısı azdır.” örneğinde olduğu gibi, “A oldu mu B de olur.” diyen kesin belirleyicilik anlayışını benimsememektedir. Bunun yerine, “Ailelerin gelir ve eğitim düzeyi arttıkça, çocuk sayısının azalması beklenir.” örneğinde olduğu gibi, “A olursa B’ nin gerçekleşme olasılığı artar.” diyen olasılığa dayalı belirleyicilik anlayışını benimsemektedirler.
Aşağıdakilerden hangisi, sosyal bilimcileri olasılığa dayalı bir yaklaşıma yönelten nedenlerden biridir?

A)   Sosyal olaylara karşı ilginin giderek artması
B)   Sosyal olayların, doğa olaylarıyla açıklanmak istenmesi
C)   Sosyal olaylarda, sonucu etkileyen birçok etken bulunabilmesi
D)   Veri toplamada çeşitli araçlardan yararlanılması
E)   Farklı olaylar arasında benzer ilişkiler bulunabilmesi

(1992/ÖYS)



28.   Sosyal etki, bireyin, başkalarının varlığından etkilenerek davranışını değiştirmesine veya benimsediği bazı davranışlarda bulunmasına yol açar.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sosyal etkiye örnek gösterilemez?

A)   Ev sahibinin, zevk almadığı halde konuğuyla sohbeti sürdürmesi
B)   Bir gencin, giyimini yeni girdiği arkadaş grubunun beğenisine göre değiştirmesi
C)   Yalnızken şarkı söylemeyi seven bir çocuğun topluluk karşısında şarkı söylemekten sıkılması
D)   Bir kişinin evinde yemek yerken çatal bıçak kullanmadığı halde lokantada kullanması
E)   Tarih dersine ilgi duyan bir öğrencinin, bu derse diğer derslerinden daha çok çalışması

(1993/ÖSS)



29.   Sosyoloji öğretmenleri devlet, ekonomi, ideoloji, tabakalaşma, din, otorite gibi konularla ilgili bilgi verirken kendi kişisel değerlerini öğrencilere aşılamamaya çalışırlar. Ancak bunu başarmak için, ders anlatırken olgularla ilgili farklı yorumlara eşit ağırlık verseler de ses tonu, vurgulama, beden hareketleri ve mimikleri, onların kişisel görüşlerini ele verebilir.
Bu parçada, sosyoloji öğretimi sırasında aşağıdaki güçlüklerden hangisiyle karşılaşıldığından söz edilmektedir?

A)   Olgular arasındaki farkları ortaya koyma
B)   Olgular hakkında görüş bildirirken yansız olma
C)   Yorum farklarını göz önünde bulundurma
D)   Olguları çok nedenli olarak ele alma
E)   Yargıları yeterli sayıda gözleme dayandırma

(1993/ÖYS)



30.   Eski Akdeniz uygarlığında, zeytinin ve üzümün çok önemli bir yeri vardı. Birincisinden yağ ikincisinden içki yapılırdı. Bu bölgede yaşayan insanlar zeytinyağını yemek yapımı dışında din törenlerde, ölüleri yıkamada, gömmede ve güreş sporunda kullanırlardı. İçki ise genellikle konuklara, savaştan zaferle dönenlere ve düğün gibi özel törenlere katılanlara sunulurdu.
Bu durum aşağıdakilerden hangisi için uygun bir örnektir?

A)   Toplumsal ilişkilerin temelinde üretim biçimi vardır.
B)   Bir toplumda doğal çevrenin sağladığı olanaklar toplumsal ilişkilerde rol oynar.
C)   İnsanlar gereksinim duydukları ürünler daha çok yetiştirirler.
D)   Doğal ürünlerin mamul maddeye dönüştürülmesi teknolojik birikimi gerektirir.
E)   Benzer ürünlerin yetiştiği toplumlarda, insan ilişkileri farklı olabilir.

(1993/ÖYS)



31.   Kış mevsiminin uzun ve soğuk olduğu Erzurum’da yaşam daha çok kapalı mekanlarda geçer. Bu mekanlar arasında kahvehanelerin ayrı bir önemi vardır. Bazılarında bir şey oynanabilir, seyyar satıcıların uğrak yeri olan bazılarında alışveriş yapılabilir, bazılarında aşık atışmaları dinlenir ve toplumsal konularda yorumlar yapılır. Kış mevsiminin bu kadar uzun ve sert geçmediği yörelerde kapalı mekanlardaki sosyal etkileşim bu derece zengin değildir.
Bu parçada, toplumsal yaşamın özellikle hangi yönü üzerinde durulmaktadır?

A)   Zaman içinde değişikliğe uğraması
B)   İnsan ilişkilerinin sonucu olması
C)   Bireysel davranışlara yön vermesi
D)   Belirli kurallara dayanması
E)   Doğa koşullarından etkilenmesi

(1994/ÖSS)



32.   Çerkez gençleri, kendi aralarında sohbet ettikleri, şarkı söyleyip oyun oynadıkları “zehes”, “ferfene” ve “muhabbet” gibi adlar verilen eğlenceler düzenlerler. Bu eğlencelerde erkek beğendiği kızı “kaşen” seçip tatlı sözlerle onun gönlünü kazanmaya çalışır, dans edip şarkı söyler. Eğlence bittiğinde kaşenlik de biter. Genç erkek, bu türden başka bir eğlencede kendisine başka bir kaşen seçebilir.
Çerkez geleneklerinde gençlere “kaşen” seçme fırsatı verilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A)   Karşı cinsi tanımaya ve eş seçmeye yardımcı olmak
B)   Gelenek ve göreneklerin sürmesini sağlamak
C)   Toplumdaki birlik ve dayanışmayı artırmak
D)   Kadının toplumsal konumunu yükseltmek
E)   Kişisel deneyimlerin paylaşılmasına ortam hazırlamak

(1994/ÖSS)



33.   Atatürk’ün lider olarak ortaya çıkmasında rol oynayan etkenlerden biri, Anadolu toprağının ve insanının başka ulusların denetimi altına girmiş olmasıydı. Anadolu insanı bu duruma razı olup, bağımsızlığına ve özgürlüğüne ölümü pahasına sahip çıkmasaydı, Atatürk belki de bir Türk lideri olamayacaktı.
Bu parçada, bir liderin ortaya çıkmasında rol oynayan etkenlerin hangisinden söz edilmektedir?

A)   Yeni düşüncelerin toplumda önemli görülmesi
B)   Elverişli toplumsal koşulların bulunması
C)   Toplumda geleneksel ilişkilerin yaygın olması
D)   Liderin sorunlara gerçekçi çözüm yolları önermesi
E)   Liderin belirli bir eğitim düzeyin gelmiş olması

(1995/ÖSS)



1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
E   B   C   B   C   E   D   B   A   B

11   12   13   14   15   16   17   18   19   20
B     B     A     E    B     B     C    A     D    E

21   22   23   24   25   26   27   28   29   30
C     E     A    E     B     E    C     E     B    B

31   32   33   
E     A     B