1.Kitabın Konusu:

Sarıkamış Dramı,Enver Paşa ile Albay Hafız Hakkı’nın kişisel tutkularının çatışmasından, çılgınca tutumlarından, gerçekleri görmezlikten gelerek acımasız emirler vermelerinden doğmuş;sonuçta iki hafta içinde doksan bini aşkın Türk genci donarak ölmüştür.Dramı bütün ayrıntılarıyla açıklayabilmek için yazar mozayık diye tanımlayabileceğimiz çalışma biçimini seçerek,bir mozayık taşı gibi tek başına anlam taşımayan savaşçı anılarını, gazete haberlerini, çarpışmaları, verilen emirleri, belgeleri, komutanların tutum ve davranışlarını gün gün sıralayarak dramı her yönüyle ortaya çıkarmaya çalışmıştır.

2.Kitabın Kısa Özeti:

Altıyüzyıllık Osmanlı tarihinde ilk kez padişah Mehmet Reşat, I nci Dünya Savaşı’na yol açan olayın gerçek nedenini bilmeden, halka savaş çağrısında bulunuyordu.Padişahtı ama ne var ki koskoca imparatorluğu ildilendiren olaylara çok uzak kalıyordu.Olayları sonradan öğreniyor, kendine anlatıldığı şekilde kabul ediyordu.Harbiye Nazırlığına yükselen Enver Paşa bir diktatör gibi davranıyordu.

            Birinci Dünya Savaşı’nda doÄŸuda Ruslarla ilk karşılaÅŸma EleÅŸkiri civarında Köprüköy’de oldu.Karşı saldırıya geçen Türk Ordusu Azap Köyü savaşını kazandı.Fakat iyi keÅŸif yapılamadığı için eski sınırına çekilemedi.Ä°ttifak Devletleri yanında savaÅŸa katılarak Almanlara yardım amacını güden BaÅŸkumandan Vekili, 14 Aralık 1914’te Köprüköye geldi.Askeri teftiÅŸ ettikten sonra hemen Rusların elinde bulunan Sarıkamış’a taarruza karar verdi. Verilen bu kararın uygulanmasının kötü hava ve arazi ÅŸartlarıyla mümkün olmadığına inanan ve bu taarruzun ilkbaharda yapılmasını isteyen III ncü Ordu Komutanı Hasan Ä°zzet PaÅŸa’yı azlederek Ordu Komutanlığını üstüne aldı.Enver PaÅŸa kış ortasında bir buçuk metre kar altında, eksi 25 derecede ve 2000-3000 metre yükseklikte, arazinin daÄŸlık ve ancak patika yollarından yararlanılabildiÄŸi bir yerde yazlık elbisesi, yarı çarıklı askerlerle taarruz yapıp amacına ulaÅŸacağını sanıyordu.Böylelikle bir an  önce saldırıya geçip ilkbahara kadar elden geldiÄŸince Kafkasya içlerine girip olası bir barışla elimize bir ÅŸeylerin geçeceÄŸine inanıyordu.Enver PaÅŸa’nın temel düşüncesi baÅŸarı,dış görünüş ve giysilerle deÄŸil, her askerin kalbindeki yiÄŸitlih ve cesaretle kazanılacağı idi.

            Enver PaÅŸa’nın yanında yalnızca Alman subayları bulunuyordu.Birliklerin kış koÅŸulları altında yürüme ve savaÅŸma yeteneklerini bilen Türk subaylarının görüşünü ise pek dikkate almıyordu.X ncu Kolordu’nun başında ise padiÅŸahın damadı olduÄŸunu sık sık tekrarlamaktan bir türlü geri duramayan Albay Hafız Hakkı vardı.O da büyük zaferler kazanma hırsına kapılmıştı.

            Tüm kötü koÅŸullara raÄŸmen savaÅŸ baÅŸladı.Enver PaÅŸa’nın planı Sarıkamış-Erzurum arasında bulunan Rus asıl kuvvetlerini XI nci Kolordu ile sıkıştırırken IX ncu Kolordu ile Bardız, XX nci Kolordu ile Olyu yönlerinde ilerleyerek Rus Ordusunu geriden kuÅŸatıp yok etmekti.Enver PaÅŸa, 25 Aralıkta geride kalan öteki birlikleri beklemeksizin Sarıkamış üzerine harekete geçti.Bardız geçitini tutan Rus kuvvetlerini gece yarısına kadar süren çarpışmalar sonucunda Sarıkamış’a atan 29 ncu Tümen, 26 Aralık sabahı kendisine katılan 17 nci Tümenle birlikte taarruza baÅŸladı.Ancak taarruz geliÅŸemedi ve durdu.Sarıkamış’a bir an önce ulaÅŸmak için cebri yürüyüşle Allahuekber DaÄŸları’nı aÅŸan X ncu Kolordu 28 Aralık günü Sarıkamış doÄŸusuna varmayı baÅŸardı.Böylece iki kolordu Sarıkamış’ta birleÅŸti.Ancak IX ncu Kolordu Sarıkamış DaÄŸları’nda ,X ncu Kolordu Allahuekber DaÄŸları’nda çarpışmaları soÄŸuk ve açlık yüzünden erimiÅŸ iki kolordunun asker sayısı onbin kiÅŸiye kadar düşmüştü. Ä°ki kolordunun 20 Aralık öğleden sonra baÅŸlayan taarruzu gecede sürdü.Küçük bir kuvvet Sarıkamış’a girdiysede geri çekilmek zorunda kaldı.

            Enver PaÅŸa’nın Ä°stanbul hükümetine gönderdiÄŸi telgraf da bir ibret belgesiydi.gerçekleri tamamen saptırıyordu.Hiçbir hesaba kitaba dayanmayan giriÅŸtiÄŸi akıl almaz saldırı Enver PaÅŸa’ya göre Rus Ordusu’nun kesin saldırısıyla sonuçlanmamıştı. Ortada ise büyük bir gerçek vardı.Türk ordusu tarihinde görülmemiÅŸ bir yıkım ve bozguna uÄŸramıştı. Ayrıca Enver PaÅŸa gönderdiÄŸi telgrafın son bölümünde olayların gizlenmesini de istemiÅŸti.Ä°stanbul’a varır varmaz bu iÅŸi bizzat kendi üstlendi.Böylece bu baÅŸarısızlık Ä°stanbul ve diÄŸer bölgelerde yeterince duyulmadı.

            Sarıkamış’ta kaybettiÄŸimiz asker sayısında iki belge vardır. Ä°lk belgeye göre IX ncu Kolordu 36.784, X ncu Kolordu 46.743 , XI nci Kolordu 21,819 ve II nci Süvari Tümeninin 3.928 kaybıyla toplam kaybımız 109.274’e ulaÅŸmaktadır.DiÄŸer belgeye göre ise XI nci Kolorduya 22 Aralık 1914 gününden sonra asker desteÄŸi yapıldığı belirtilmektedir.Bu da belgeye göre 6 tabur kadardır.Bu duruma göre kaybettiÄŸimiz asker sayısı 113.000-114.000’e ulaÅŸmaktadır.En acı olay ise bu askerlerimizin 90.000-96.000 kadarı donarak feci ÅŸekilde can vermiÅŸtir.Tüm bunların sorumlusu gerçekleri bir türlü görmek istemeyen hayalci Enver PaÅŸa idi. Enver PaÅŸa Kafkasya’yı alacağım derken Ä°ngiltere ve Fransa’ya Çanakkale BoÄŸazı’na saldırmaları için davetiye çıkarmıştır.

3.Kitabın Ana Fikri:

Her zaman yaptıklarımızın sonucu görmeli, özellikle kendi menfaatlerimiz için başkalarının hayatını riske atmamalıyız.

4.Kitapta Olayların ve Şahısların Değerlendirilmesi:

Mehmet Reşat:I nci Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı tahtında bulunmasına rağmen koskoca imparatorluğu ilgilendiren olaylara çok uzak kalıyordu.

Enver Paşa:Kişisel tutkularının esiri olarak verdiği ve uygulattığı kararlarla doksan bini aşkın Türk gencinin donarak ölmesine neden olmuştur.

Albay Hafız Hakkı:Padişahın damadı olmasının verdiği güven ve sahip olduğu kazanma hırsı onu da etkilemiş ve gerçekleri görmesini engellemiştir.

Hasan İzzet Paşa:III ncü Kolordu komutanıyken alınan kararların yanlış olduğunu belirtmiş,yaptıkları Enver Paşa ve adamlarının düşüncelerine ters olduğu için görevinden azledilmiştir.

5.Kitap Hakkında Şahsı Görüşler:

Türk tarihi açısından bir dönüm noktası olabilecek bir savaşın, yapılan hatalar zinciriyle nasır hezimetle sonuçlandığını okudum.Belki hata yapanlar da bu ülkeyi en az bizim kadar seven vatanperver insanlardı fakat liderlik böyle anlarda  meydana çıkar.

6.Kitabın Yazarı Hakkında Kısa Bilgi:

            ÇocukluÄŸundan beri Sarıkamış olayına ilgili olan MüderrisoÄŸlu,lise yıllarında okuduÄŸu bir tarih dergisiyle inceleme yapmaya karar verir.Ayrıntılı bilgi aramaya baÅŸlamasına raÄŸmen Sarıkamış ile ilgili pek fazla bilgiye ulaÅŸamamış bunda, Enver PaÅŸa’nın dramı unutturmak istemesinin rolü olduÄŸunu öğrenince konuyu derinlemesine araÅŸtırmaya baÅŸlamıştır.Yazar,mozayık diye tanımlayabileceÄŸimiz çalışma türünü ÅŸeçmiÅŸtir.

    Eserleri:Sarıkamış Dramı, Yoksulların Zaferi, FotoÄŸraflarla KurtuluÅŸ Savaşının Maddi ve Mali Kaynakları.