|
aysien
Ziyaretçi
|
 |
« : Ekim 10, 2007, 10:51:18 ÖÖ » |
|
TÜRKÝYE Türkiye, resmî adýyla Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Yarýmkürede, Avrupa ve Asya kýtalarý arasýnda, kuþbakýþý görünümü kabaca doðu-batý doðrultusunda bir dikdörtgeni andýran Anadolu platosu üzerinde kurulmuþtur. Akdeniz, Karadeniz, bu iki denizi Boðazlar vasýtasýyla birbirine baðlayan Marmara Denizi ve Ege Denizi ile çevrilidir. Eski çaðýn baþlýca uygarlýk alanlarý olan Akdeniz dünyasý ile Ortadoðu ve Uzakdoðu göç ve ticaret yollarýnýn kesiþim noktasýnda bulunan Türkiye coðrafyasý pek çok medeniyete ev sahipliði yapmýþtýr. Ýstanbul'un 1.600 yýl boyunca (313 - 1923) Orta Avrupa'dan Kafkaslara, Mezopotamya'dan Kuzey Afrika'ya kadar olan milyonlarca km²'lik bölgenin ve 60'ýn üzerinde etnik unsurun doðal imparatorluk baþkenti olma özelliði bulunur. Türkiye, idare þekli demokrasi olan bir cumhuriyettir. Osmanlý Devleti'nin I. Dünya Savaþý sebebiyle 20. yüzyýl baþýnda yýkýlmasýndan sonra, 1923 yýlýnda Türk Kurtuluþ Savaþý ile, Mustafa Kemal Atatürk önderliðinde kurulmuþtur. Ýmparatorluklar devrinin kapanýp ulus devletler devrinin baþladýðý bir ortamda, yirmiden fazla etnik yapýnýn barýndýðý, geliþememiþ, savaþ yorgunu bir Müslüman-köylü toplumunun, modern bir burjuva toplumuna, tek bir millete dönüþtürülüp, kendi kaderini belirleme hakkýna sahip olmasýný amaçlayan radikal reformlar dizisi, devletin kuruluþundan itibaren Atatürk inkýlaplarý olarak anýlýp benimsenmekte ve halen sürdürülmektedir. Bu devrimler sayesinde Türkiye, Müslüman çoðunluða sahip ülkeler arasýnda en geliþmiþ ve modern ülkelerden biri haline gelmiþtir. Baþkenti Ankara, en büyük þehri Ýstanbul'dur. Türkiye Cumhuriyeti demokratik , laik Sosyal bir hukuk devletidir. Birleþmiþ Milletler, NATO, Avrupa Parlamentosu ve Ýslam Konferansý Örgütü Türkiye'nin üye olduðu uluslararasý örgütlerden bazýlarýdýr. 3 Ekim 2005 tarihinden itibaren Avrupa Birliði'ne tam üyelik için müzakerelere baþlanmýþtýr.
Nüfus Türkiye'nin 2006 yýlý tahmini nüfusu 74 milyondur. Kuruluþ döneminde Balkan aðýrlýklý olan nüfus, Anadolu vilayetlerindeki yüksek nüfus artýþý nedeniyle 1980'lerden sonra Anadolu aðýrlýklý olmuþtur. 1985 sayýmýna göre Türkiye nüfusunun yüzde 10'u Trakya, yüzde 13,1'i Karadeniz, yüzde 19,4'ü Marmara ve Ege, yüzde 9,2'si Akdeniz, yüzde 7'si Batý Anadolu, yüzde 24,1'i Ýç Anadolu, yüzde 4,8'i Güneydoðu Anadolu ve yüzde 12,4'ü Doðu Anadolu'da yaþamaktadýr. Nüfusun yüzde 48,90'i kýrsal, yüzde 51,10'u kentsel alanlarda bulunur. Yaþlara göre nüfus oraný(2006): 0-14 yaþ arasý: %25,5 (9,133,226erkek -8,800,070 kýz) 15-64 yaþ arasý: %67,7 (24,218,277 erkek-23,456,761 kadýn) 65 yaþ ve üstü: %6,8 (2,198,073 erkek- 2,607,551 kadýn) Yaþ ortalamasý Toplamda: 28,1 yaþ Erkek: 27,9 yaþ Kadýn: 28,3 yaþ Nüfus Artýþý: %1,06 (2006) Türkiye'nin en büyük nüfusuna sahip kentleri sýrayla Ýstanbul, Ankara, Ýzmir, Bursa, Adana, Konya, Mersin, Antalya, Þanlýurfa, Diyarbakýr, Gaziantep'tir. Türk Ulusu Osmanlý Ýmparatorluðu'nun I. Dünya Savaþý ile daðýlmasý ve ardýndan gelen Cumhuriyet idaresinin modern ve homojen bir toplum kurma çabalarý sonucu ortaya çýkan Türk Ulusu, Batý Avrupa'nýn Osmanlý Ýdaresine verdiði "Türk" ismini devralmýþtýr. Tarihçiler, 1071'den sonra Bizans bölgesine gelen Selçuklu nüfusunun toplam 3 milyon olduðunu ve Anadolu'yu sürekli besleyen Türk göçleriyle (Harzemþahlar-Akkoyunlu-Karakoyunlu vb.) Türk varlýðýnýn tesis edildiðini belirtmektedir. Devlet dininin Ýslam olmasý ve askere alma (Yeniçeri) gibi nedenlerle Bizans ahalisinin önemli kýsmý müslümanlaþtý ve Müslümanlarýn dili Osmanlýca/Türkçe oldu. Türkiye, Anadolu ve Balkan yarýmadalarýnýn ve Boðazlarýn, Mezopotamya'dan Orta Avrupa'ya geçiþin tek coðrafi olanaðýný oluþturmasýndan dolayý, 10.000 senedir sayýsýz kavime köprü vazifesi görmüþtür. Farklý etnik gruplarýn yaþadýðý pek çok imparatorluðun (Roma, Doðu Roma Ýmparatorluðu/Bizans, Selçuklu, Osmanlý, Pers, Asur vb.) barýndýrdýðý kültürel özellikler Türkiye Cumhuriyeti'nde varlýðýný korumuþtur. Paleolitik dönem, Kalkolitik dönem'de ve Antik Çað'da yaþayan topluluklar,Ege Bölgesi'nde Luviler, Hurri'ler, ilk büyük devlet Hititler ve Miken'ler, dünyanin en eski medeniyet bölgesi olan Mezopotomya'da kurulan uygarlýklar, ve Osmanlý Ýmparatorluðu'nu oluþturan kavimlerin binlerce sene yanyana yaþamasý kültürel bir zenginlik yaratmýþtýr.Bu kavim ve kültürlerin tümü ayný zamanda Türk Milleti'ni oluþturan unsurlarin baþlýcalarýdýr. Irkçýlýk veya herhangi bir unsurun diðerlerine baský yapmasý anayasanýn kesin hükümleriyle yasaklanmýþtýr. I. Dünya Savaþý ve meydana getirdiði büyük yýkým sonucu, Ýstanbul'un son imparatorluðu olan Osmanlý Ýmparatorluðu yýkýlmýþ ve Mustafa Kemal Atatürk önderliðinde kurulan modern Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte bu çok etnikli imparatorluktan birçok ulusal devlet ortaya çýkmýþtýr. Ýstanbul M.S. 1453 senesinden günümüze 1500 seneden fazla bütün bu bölgenin tek hakimi ve imparatorluk baþkenti olmuþtur. Ýstanbul'un Orta Avrupa'dan Mezopotamya'ya kadar olan yaklaþýk 3 milyon km² coðrafyadaki tartýþmasýz etkisi ve hakimiyeti, olaðandýþý bir cazibe merkezi oluþturmasina yol açar. Bizans ve Osmanlý dönemlerinde var olan imparatorluk baþkentine göç yasaðýnýn/kýsýtlamasýnýn kaldýrýlmasý ile bunun sonucu oluþan göç, Ýstanbul'un nüfusunun 1980-2005 arasýnda 2,5 milyondan 15 milyona çýkmasýna yol açmýþtýr. Türkiye'de yaþayan herkes etnik kimliðine bakýlmaksýzýn Türk vatandaþýdýr. Türk milleti ve devleti ayrýlmaz bir bütündür. Herkesin etnik kimliðine saygý duyulur. Din Türkiye lâik bir ülke olduðundan din ve devlet iþleri ayrýlmýþtýr. Dini veya etnik isimli siyasi parti kurulmasý anayasaya göre yasaktýr. Cumhuriyetin ilk yýllarýnda dinin devlet kontrolü dýþýnda yürütülemeyeceði kanaatine varýlarak, devlet tarafýndan denetlenmesi gerektiði kararlaþtýrýlmýþtýr. Buna dayanarak 3 Mart 1924 tarihinde Baþbakanlýða baðlý bir teþkilat olarak Diyanet Ýþleri Baþkanlýðý kurulmuþtur. Bu teþkilat bireylere din hizmetini saðlamak ve camii gibi Müslüman ibadet yerlerini yönetmekle görevlidir. Dini inanç veya inanmama, dini kurallarý þahýs olarak uygulama veya uygulamama özgürlüðü anayasanýn korumasýndadýr. 1923'ten önce geçerli olan dini kanunlar tamamen geçerlilikten kaldýrýlmýþtýr. Þahýs isimleri veya dini köken temel alýnarak bir kategorizasyon yapýlmasý durumunda Türkiye vatandaþlarýnýn yaklaþýk tamama yakýn kýsmý Müslüman isimli veya kökenlidir (Ahmet/Mehmet/Ayþe/Fatma vb.). Bu durum ayný zamanda Türkiye'nin en büyük ortak paydasýný oluþturur. (1 - %0,2 = %99,8) Osmanlý Devletinde resmi aidiyet unsuru olan 'Müslüman' kavramý 1923'ten bu yana kullanýlmaz, bu aidiyetin yerine, ulusal aidiyet olan 'Türk' kavramý gelmiþtir. Rum, Ermeni, Süryani, Musevi vb. (Yorgo/Eleni/Agop/Salamon vb.) isimli Türk vatandaþlarýnýn azýnlýk statüsü bulunur, ancak oranlarý çok düþüktür. Toplam nüfusun çok ufak (yaklaþýk %0,2) bir oranýný Gayrimüslimler oluþturur. Bunlar 93.500 Ermeni Gregoryen, 26.114 Musevi, 17.194 Süryani, 3.270 Rum Ortodoks ve yaklaþýk 5.600 diðer çeþitli din ve mezheplerden insanlardýr (Katolik, Arap Ortodoks, Kildani, vs). [1] Türkiye'deki Rum Ortodoks, Gayrimüslim nufusun büyük bir kýsmý, Lozan Antlaþmasý gereði Yunanistan'a göç etti. Batý Trakya'da yaþayan Müslümanlar ile Ýstanbul, Gökçeada ve Bozcaada'da yaþayan Rumlar mübadele dýþýnda býrakýldý. Balkanlar'da ve Kafkaslar'da yaþayan Müslüman ahali Sýrp ve Rus ordularý tarafýndan Türkiye'ye sürüldü. 1.Dünya Savaþý Osmanlý Devleti topraklarýnda 4 milyon insanýn ölümüne veya sürgününe ve ayrýca Osmanlý Devletinin de yýkýlmasýna neden oldu. Bugünkü Yunanistan nüfusunun yaklaþýk yarýsýný, Anadolu'dan giden Rumlar oluþtururlar. Bu göç edenlerin bir kýsmýný da hiç rumca bilmeyen fakat türkçeyi yunan alfabesiyle yazan hýristiyanlaþmýþ Selçuklular yani Türkler oluþturuyordu. Dil Türkiye'nin resmi dili Türkçedir. Bugün Türkiye Türkçesi nüfusun büyük bir çoðunluðu tarafýndan konuþulmaktadýr. Bölgelere göre birçok farklý þivesi kullanýlmakta olup belli bir eðitim seviyesine ulaþanlar Ýstanbul aðzýný tercih etmektedirler. Tüm halkýn iletiþimini saðlayan Türkçenin yanýnda baþka diller de konuþulmaktadýr.Buna karþýn Lazca(Lazuri) Kartuli(Gürcüce) Karadeniz'de ; Kürtçe ve Arapça gibi diller özellikle Güney Doðu Anadolu Bölgesinde yaygýndýr ancak yapýlan araþtýrmalara göre gündelik hayatta Türkçe daha fazla tercih edilmektedir.
Resmi dil Türkçe Baþkent Ankara Nüfusu 1 milyonun üzerinde olan kent merkezleri Ýstanbul (12,5 milyon), Ankara (5 milyon), Ýzmir (3,5 milyon), Bursa (2 milyon), Adana (1,5 milyon), Konya (1,5 milyon), Mersin (1,25 milyon), Antalya (1,25 milyon) Devlet þekli Cumhuriyet Yönetim biçimi Parlamenter demokrasi Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan Yüzölçümü Ýzdüþüm alaný (harita üzerinde) 779.452 km² ; gerçek alaný 814.578 km² Dünya yüzeyinin %1,3'ünü kaplar, en geniþ 36. ülkedir. Nüfus 74.600.000 (2006)en son iþlem En kalabalýk 14. ülke Nüfus yoðunluðu 99,7 kiþi/km² Ulusal günler 23 Nisan: TBMM'nin açýlýþý (1920) 19 Mayýs: Kurtuluþ Savaþý'nýn baþlamasý (1919) 30 Aðustos: Kurtuluþ Savaþý'nýn kazanýlmasý (1922) 29 Ekim: Cumhuriyetin ilaný (1923) Millî gelir (GSMH) 389,7 milyar ABD Dolarý (2005) Kiþi baþýna düþen millî gelir 5,342ABD Dolarý (2005) En müreffeh 57. ülke Para birimi Yeni Türk Lirasý (YTL)1 Saat dilimi - Yaz saati EET (UTC+2) EEST (UTC+3) Ulusal marþ Ýstiklâl Marþý Ulusal renkler Kýrmýzý ve beyaz Ýnternet alan adý .tr Telefon kodu +90
|